Detail Archief Ede

Detail Archief Ede

32 Woningbouwvereniging "Ede" , 1918 - 1992

NotabeneVoor inventarisnummers jonger dan 50 jaar geldt een openbaarheidsbeperking.
Bestandsnummer32
Datering1918-1992
Trefwoorden organisatiesGemeente Ede
Trefwoorden onderwerpenNOB
Originelen in beheer bijGemeentearchief Ede

  •  Inleiding
    •  Iets over de geschiedenis
      • In mei 1918 heeft de sergeant-majoor instructeur J.P. Droog plannen een woningbouwvereniging op te richten. Er wordt o.a.  contact opgenomen met de architect G. Feenstra te Arnhem en de Gemeente Ede en de vereniging treedt toe als lid van de Nationale Woningraad te Amsterdam. De officiële oprichtingsdatum van Woningbouwvereniging “Ede”  is 1 augustus 1919 (zie de statuten in Das inv. nr. 2199 in het archief van het Gemeentebestuur van Ede). De gemeenteraad van Ede besluit in haar vergadering van 27 december 1919 een voorschot bij het Rijk aan te vragen van 152.000,00 gulden voor de aankoop van bouwterrein en de bouw van 26 woningen door de vereniging. Ruim twee weken later verwerft de vereniging goedkeuring van haar statuten bij koninklijk besluit van 10 januari 1920 nr. 39. In maart 1920 verwerft de vereniging bouwland op “De Kolkakkers” bij de Schaapsweg en de gasfabriek en een perceel heide bij de gasfabriek (zie Das inv. nr. 2198). In deze akte worden de volgende bestuursleden genoemd: de eerder genoemde J.P. Droog, als voorzitter; E.F.L. Verspoor, adjudant-onderofficier instructeur, als secretaris-penningmeester en drie commissarissen, t.w.: J.J. T Valkenburg, sergeant-majoor instructeur, J.A. de Klein en J.C. van Heesen, beiden timmerman. De Klein is voorzitter van de Algemene Nederlandse Timmerliedenbond afdeling Ede (zie archief Gemeente Ede, inv. nr. 836, vergadering B en W 10 mei 1918).

        Aan de Kolkakkerweg komt het eerste woningencomplex van “Ede” tot stand; in totaal 28 huizen, waarvan de “eerste steen” gelegd werd in de zomer van 1921. De vereniging pleegt niet alleen “arbeidersbouw”; op de Paasberg worden vier woningen voor middenstanders gebouwd die op 21 december gereed komen (zie Das inv. nr. 2199).  Het complex van 28 woningen en de vier middenstandswoningen blijven lang de enige huizen van “Ede”.

        Pas na de oorlog bouwt de vereniging weer nieuwe huizen. Het totale aantal woningen in eigendom van de vereniging bedraagt eind 1980 1386 (zie inv. nr. 24).

        Vanaf 1949-ca. 1960 worden er woningen gerealiseerd aan de Goudsbloemstraat, Geraniumlaan, Irislaan en Irisplein, Begonialaan en Rozenlaan, Rozenplein en Anjelierlaan. Van 1956-1962 40 bejaardenwoningen aan de Timorlaan, Proosdijerveldweg en Karel Doormanstraat en winkels met woningen aan de Proosdijerveldweg.

        Aan de Bettekamp, Banckertplein en Piet Heinstraat komen 50 woningen te staan in ongeveer dezelfde periode en 72 woningen aan de Noorder Parallelweg.

        “Ede” is ook in Lunteren actief. Ten behoeve van Ambonezen worden in Lunteren 59 huizen opgericht vanaf 1958-ca. 1962. In dit dorp verschijnen 58 woningen aan de Troelstrastraat, Berkhofweg, Schaepmanstraat, Bisschopsweg en Vaarkamperengweg en een complex van 32 woningen aan de Troelstrastraat, Van Hogendorpstraat en Van Hallstraat in de jaren zestig. In diezelfde omgeving bouwt “Ede” nog 104 woningen, o.a. aan de Van der Duyn van Maasdamstraat en Van Limburg Stirumstraat. Er komen 24 woningen voor bejaarden, alleenstaanden en kleine gezinnen aan het Piersonplein in Lunteren in ca. 1967.

        Omstreeks 1970 verrijst de Stroombergflat met 96 woningen in het plan Verlengde Parkweg II te Ede en in hetzelfde plan nog 432 etagewoningen. In de jaren zeventig tot negentig volgen in Ede in plan Veldhuizen B 162 eengezinswoningen (ca. 1977) in de Maandereng 176 eengezinswoningen en 24 bejaardenwoningen (ca. 1980) en 100 eengezinswoningen in de secties P en M (ca.1992).

        Bejaarden in Ederveen ontvangen omstreeks 1982 huisvesting van “Ede” in 13 woningen.

        In de jaren tachtig komen in Lunteren in het plan De Kempjes bejaardenwoningen gereed aan de Everlaan en Wezelpad, eengezinswoningen aan de Hermelijnlaan en hateenheden (huisvesting alleenstaanden en tweepersoonshuishoudens).

        De woningbouwvereniging bouwt  33 van zulke eenheden ook aan de Horalaan in Ede; de voormalige flat voor personeel van de instelling ” Ederhorst” (’s Heerenloo), wordt daartoe verbouwd in de tweede helft van de jaren tachtig.

        Tenslotte kan de verbouwing van zeven wooneenheden aan de Notaris Fischerstraat in 1987 vermeld worden.

        Na de oorlog bouwen de woningbouwverenigingen niet alleen meer voor eigen leden, bovendien gaat ook de Gemeente Ede over op de bouw van woningwetwoningen. En zo ontstaat er minder speelruimte voor de woningbouwverenigingen. In 1969 wordt de Federatie van Woningbouwverenigingen in de gemeente Ede opgericht om enig tegengas te geven. Pas in 1979 wordt deze federatie geformaliseerd door een notariële akte van oprichting (zie inv. nr. 79). De leden van de federatie zijn de Woningbouwvereniging “Ede”, Patrimoniums Bouwvereniging, de R.K. Woningbouwvereniging “Onze Woning”, Woningbouwvereniging “Vooruit” en de Chr. Bouwvereniging “Plicht Getrouw”.

        In 1984 leidt het voorstel de 347 woningen over te nemen van Woningbouwvereniging “Vooruit” tot veel onrust. De vereniging “Vooruit” die oorspronkelijk was opgericht voor personeelsleden van de Enka, heeft te kampen met een exploitatietekort en is opgeheven. Twee leden van “Vooruit” zijn inmiddels als adspirant bestuursleden van “Ede” benoemd. De ledenvergadering die het overnamevoorstel moet bekrachtigen vindt plaats op 26 november 1984. Het leidt echter tot een tumultueuze ledenvergadering en veroorzaakt een crisis binnen “Ede” die pas halverwege 1985 eindigt (zie inv, nr. 30).

        Het bestuur van de vereniging wordt lang gedomineerd door de familie Barten, al sinds de jaren dertig - volgens de latere voorzitter Redeker. De secretaris A. Barten sr. wordt in die functie omstreeks 1950 opgevolgd door zijn zoon A. Barten jr. In 1978 wordt de voormalig wethouder voor de PvdA Jan Redeker voorzitter van de vereniging. Hij maakt er werk van de vereniging goed te laten functioneren. Het bestuur start een ledenwerfactie wat als resultaat heeft dat ca. 500 huurders zich als lid aanmelden. In september 1982 wordt voormalig gemeenteraadslid Wout Schotsman secretaris in de plaats van de in juni 1982 overleden Barten jr. Wanneer Redeker aftreedt als voorzitter in juni 1986 volgt Schotsman hem op. Ongeveer zes jaar zal hij de vereniging, die in februari 1991 771 leden telt (zie inv. nr. 8) , leiden. Want per 1 januari 1992 heeft een fusie plaats; “Ede”, woningbouwvereniging De Eendracht, het Gemeentelijk Woningbedrijf en de Centrale Woningstichting Ede vormen dan een nieuwe corporatie: de Stichting Woonstede (zie het dossier in het archief van de Gemeente Ede: GB/19494). Volgens de notulen van

        De laatste Nieuwsbrief van de vereniging (zie inv. nr. 55), van april 1992 bevat de uitnodiging voor een algemene ledenvergadering op 14 mei met daarbij het voorstel tot ontbinding van de Woonbouwvereniging “Ede”.

    •  Iets over het archief
      • Het oudste stuk dateert van 20 mei 1918 en is binnengekomen bij de eerdergenoemde J.P. Droog. Het betreft een brief van de Algemene Woningbouwcommissie van de Vereniging van Onderofficieren “Ons Belang”  te ’s-Gravenhage die inlichtingen verstrekt over het oprichten van een woningbouwvereniging. De vooroorlogse correspondentie van de vereniging is tot 1928 bewaard gebleven; pas vanaf 1965 is er weer sprake van een serie ingekomen en uitgegane stukken. Voor het jaar 1979 zijn er met uitzondering van notulen uit 1923 geen vergaderstukken aanwezig. Dit zal te maken hebben met het feit dat met het aantreden van voorzitter Redeker  er weer bestuursvergadering werden gehouden.

        Bij het archief van “Ede” zijn een aantal andere stukken gedeponeerd; het betreft:

        1. stukken betreffende de Woningbouwvereniging 'Ede' behorende tot het archief van het bestuur van de Gemeente Ede, waarschijnlijk afkomstig uit inv. nr. 2198 periode ca. 1650-1948. Deze bescheiden beschreven in de inv. nrs. 60-76 waren al opgenomen in een oudere plaatsingslijst.

        2. stukken van de Federatie van Woningbouwvereniging in de Gemeente Ede van 1969-1986. Het secretariaat daarvan werd gevoerd door “Ede”;

        3. een aantal, vooral financiële stukken van de overgenomen Woningbouwvereniging “Vooruit” van 1976-1984.

        Het archief van “Ede” is in 2000 opgenomen in het Gemeentearchief Ede. In dossier GB/47968 van het archief van de Gemeente Ede bevindt zich een overeenkomst van opneming getekend door de gemeentearchivaris en de directeur van de Stichting Woonstede J. Keijzer. De daarbij gevoegde plaatsingslijst vermeldt echter alleen stukken vanaf 1918-1960; wanneer de bescheiden tot 1992 zijn opgenomen is onbekend. In het archiefdepot van de Gemeente Ede werden nog een vijftal vooral boekhoudkundige delen aangetroffen betreffende de bouw van middenstandswoningen die niet in de plaatsingslijst zijn vermeld.

        Drie registers waren in de plaatsingslijst vermeld die niet thuis horen in het archief van “Ede”, t.w. de nrs. 23, 25 en 26. In onderstaande concordans kan men zien in welk archieven deze zijn opgenomen en worden bij de nummers van de plaatsingslijst de overeenkomstige nummers in deze inventaris aangegeven.

        Vernietigd zijn de volgende stukken: kas- en bankbescheiden, circulaires en vergaderstukken van de Nationale Woningraad, eenvoudige correspondentie betreffende onderhoud van woningen, huurmutaties, huurachterstanden, lidmaatschapskaarten en ledenlijsten, facturen en declaraties aannemers, bouwadviseurs, bouwingenieurs en opzichters.

        Na schoning is het archief verpakt in acht staande dozen en in een platte doos zodat de omvang omvang  ca. 1,5 m is.

        Bronnen:

        - Dit archief, vooral inv. nr. 59.

        - De archieven van het Gemeentebestuur van Ede

    •  Concordans
      • Plaatsingslijst

                  Inventaris

        1

             1

        2

             10

        3

             11

        4

             33

        5

             55

        6

             61

        7

             62

        8

             63

        9

             64

        10

             65

        11

             66

        12

             67

        13

             68

        14

             69

        15

             70

        16

            71

        17

            72

        18

            73

        19

            74

        20

            75

        21

            32

        22

            76

        23

        Patrimoniums Bouwvereniging 62

        24

            52

        25

        Centrale Woningstichting Ede 1

        26

        Centrale Woningstichting Ede 2

        27

           49

        28

           50

        29

           51

  •  Hele toegang (32 Archief van de Woningbouwvereniging Ede, 1918-1992)